atrakcje firmy historia jedzenie sport baza noclegowa miasto imprezy cykliczne uzdrowisko

Na skraju Skarpy Sopockiej, pomiędzy dwoma głębokimi wąwozami potoków: Grodowego oraz bezimiennego dopływu Kamiennego Potoku, zachowały się wyraźne ślady drewniano - ziemnej warowni sprzed 1200 lat. Składają się na nie ziemne wały usypane na kształt podkowy, obejmujące grodowy majdan o powierzchni 0,15 ha, oraz głęboka na 6 metrów fosa, broniąca dostępu do warowni od zachodu. Obszar grodziska, porośnięty bukowo - dębowym starodrzewem sięgającym sto pięćdziesiąt lat, położony jest 300 metrów od morskiego brzegu. Teren leżący pomiędzy warownią a brzegiem morza, do dziś grząski i podmokły u stóp grodu, w czasach budowy i funkcjonowania warowni mógł być zajęty przez rozległe rozlewiska zasilane wodami wspomnianych potoków. Już w pierwszej połowie XIX w. pozostałości sopockiego grodu, nazywane wówczas Zamkową Górą, trafnie datowane na około 900 r., budziły zainteresowanie gospodarzy kąpieliska oraz kuracjuszy. Badania archeologiczne Hugo Conwentza z 1885 r., Wolfganga La Baume'a z roku 1934, Alicji Łuki i Aleksandry Szymańskiej z lat 1961 - 1966, oraz Aleksandry Szymańskiej i Bogdana Kościńskiego z lat 1995 - 1996, pozwoliły na stwierdzenie, że sopocki gród powstał prawdopodobnie na przełomie VIII i IX w. i był zamieszkiwany jeszcze w wieku XI. Głównymi elementami tej budowli były obronne wały, na początku ziemne, później zaś wznoszone w konstrukcji rusztowej.

Wał od strony zachodniej, mający w końcowym etapie funkcjonowania grodu wysokość 6 metrów, umocniony był przy podstawie dużymi głazami, a na koronie - kilkoma warstwami drobnych kamieni. W wale południowym znajdowała się drewniana brama, wzmocniona z boków kamieniami. Wiodła do niej od południowego zachodu gruntowa droga wykopana ukośnie w stromym zboczu wąwozu Potoku Grodowego. Drewniane domy oraz półziemianki wyposażone w gliniane podłogi i kamienne paleniska, wznoszono po wewnętrznej stronie wałów, pozostawiając pośrodku niezabudowany majdan. Alicja Luka i Leon Jan Lukas zaliczają sopocką warownię do systemu grodzisk strażniczych zabezpieczających istnienie otwartych osad licznie powstających od końca VIII do X wieku na obszarach dzisiejszego Gdańska i Gdyni. Ślady jednej z takich osad odkryto m. in. w pobliżu sopockiego Gręzowa. Najstarsze źródła pisane stwierdzające istnienie ludzkich osad na terenie dzisiejszego Sopotu pochodzą z XIII w. W akcie nadania dóbr cystersom oliwskim, wystawionym około 1186 r. przez księcia gdańskiego Sambora I, a zachowanym do dziś w formie trzynastowiecznego falsyfikatu, występują wśród nazw siedmiu miejscowości darowanych zakonowi zapisy: Stanowe, utożsamiane przez Fritza Schultza ze Stawowiem, oraz Gransowi, odczytywane dziś jako Gręzowo, gdzie mieści się sopockie leśnictwo. W dokumencie datowanym na lata 1212 - 1214, książę Mściwoj I wyposażył klasztor żukowskich norbertanek w osadę Swiemirowo, a w roku 1260 jego syn Swiętopełk dodał do tego uposażenia fragment morskiego brzegu z przystanią rybacką. Nazwy miejscowości Sopot i Brodwino oraz nazwa potoku Swelinia, zapisane w formie Sopoth, Sopot, Brudvino i Svelina, pojawiają się w dokumentach wystawionych na gdańskim grodzie 5 i 7 marca 1283 r. dla klasztoru cystersów w Oliwie.


Sądząc z późniejszych przekazów oraz kartograficznych źródeł, wymienione miejscowości były wówczas skromnymi, co najwyżej parozagrodowymi osadami zbudowanymi z drewna. Tylko jedna z nich, a mianowicie Sopot położony przy drodze wiodącej z Gdańska do Białogardy, Pucka i Lęborka, rozwinęła się w późnym średniowieczu w nieco większą wieś ukształtowaną wokół charakterystycznego dla gdańskopomorskich wsi dużego, prostokątnego placu, usytuowanego na miejscu dolnej części dzisiejszej ulicy 1 Maja. Próbę rekonstrukcji planu Sopotu wraz z domniemanym układem ówczesnych dróg, według stanu z przełomu XIV i XV w., przedstawił w 1976 r. Jerzy Stankiewicz, zaznaczając, że próba ta jest hipotezą.

strona domowa