|
Parkowa kamienna rzeźba autorstwa jednego z
najbardziej znanych sopockich rzeźbiarzy Stanislawa
Horno-Poplawskiego usadowiona na skrzyżowaniu ulicy Fryderyka
Chopina i Tadeusza Kościuszki w 1998 roku. Okres końca XX wieku jest
niebywale okresem mody na stawianie pomników i dekorowanie miasta.
Niestety te zabiegi kosmetyczne nie zawsze idą we właściwym
kierunku. Nie opodal stoi dworzec kolejowy, którego stan techniczny
i estetyczny pozostawia dużo do życzenia, a który jest pierwszym
wrażeniem, jaki turyści wybierający się do Sopotu pociągiem odnoszą.
Horno-Popławski Stanisław (1902-1973) znany
polski rzeźbiarz, profesor uczelni artystycznych Torunia i Gdańska,
w latach 1951-1954 projektant rzeźby przy odbudowie Starego Miasta w
Gdańsku. Jest to jego ostatnie dzieło wykończone już przez żonę.
Jego życzeniem było, aby ta rzeźba była prezentem dla miasto i była
postawiona właśnie w tym miejscu.
Do jego największych pracy zaliczają się m.in.:
pomnik biskupa Bandurskiego w Wilnie (1938), A. Mickiewicza w
Warszawie (przed Pałacem Kultury i Nauki 1953-1956), K.
Szymanowskiego w Słupsku (1972), H. Sienkiewicza w Bydgoszczy
(1968).
Chopin Fryderyk Franciszek (1810-1849),
kompozytor i pianista polski. Urodzony w Żelazowej Woli, był synem
Justyny z Krzyżanowskich i Mikołaja Chopina, nauczyciela
pochodzącego z Lotaryngii. Od 1816 uczył się gry na fortepianie u W.
Żywnego, od 1822 - kompozycji u J. Elsnera. 1823-1826 był uczniem
Liceum Warszawskiego, 1826-1829 uczniem J. Elsnera w Szkole Głównej
Muzyki w Warszawie.
W 1829 przebywał w Wiedniu, gdzie poznał m.in. K.
Czernego, T. Haslingera i dał 2 koncerty w Kärtnertortheater. W 1830
odbyły się koncerty Chopina w Teatrze Narodowym w Warszawie (m.in.
wykonał Koncert fortepianowy f-moll oraz na koncercie pożegnalnym
Koncert fortepianowy e-moll i Fantazję na tematy polskie). W tymże
roku udał się przez Pragę do Wiednia, stamtąd zaś w 1831 wyjechał do
Paryża. Na emigracji przebywał do końca życia, w Paryżu poznał
m.in.: G. Rossiniego, L. Cherubiniego, H. Herza, F. Liszta, F.
Hillera, F. Kalkbrennera, F. Mendelssohna, H. Berlioza, A.
Mickiewicza, R. Schumanna, J.U. Niemcewicza, dawał publiczne
koncerty oraz recitale w salonach arystokracji, zajmował się także
pracą pedagogiczną (do jego uczniów należeli m.in.: M. Czartoryska,
K. Mikuli, M. Kalergis).
W 1835 poznał pisarkę A. Dudevant (używającą
pseudonimu George Sand), z którą łączyła go bliska znajomość do
1847. W 1838 przebywał w Palmie na Majorce, komponując m.in.
Preludia. Miesiące letnie w latach 1839 i 1841-1846 spędzał w
posiadłości G. Sand w Nohant. W 1848 odbył się ostatni paryski
koncert Chopina w Sali Pleyela, a także koncerty w Anglii i Szkocji.
W 1849 nasiliły się objawy gruźlicy, na którą Chopin chorował od
lat. Kompozytor zmarł w Paryżu 17 października 1849 i został
pochowany na paryskim cmentarzu Père-Lachaise.
Twórczość Chopin tworzył niemal wyłącznie utwory
przeznaczone na fortepian, instrument typowy dla okresu romantyzmu
muzycznego. Geniusz polskiego kompozytora przejawił się w twórczym
syntetyzowaniu elementów ówczesnej kultury muzycznej (styl brillant,
polska muzyka ludowa) oraz wytyczeniu nowych dróg w twórczości
fortepianowej poprzez nowatorstwo w dziedzinie harmoniki i techniki
pianistycznej, a przede wszystkim w stworzeniu niepowtarzalnego,
rozpoznawalnego od pierwszych taktów, stylu muzycznego.
Wśród wczesnych utworów Chopina ważne miejsce
zajmują dwa koncerty fortepianowe, w których pomimo klasycznej formy
i stosowania formuł modnego wówczas stylu brillant, widoczny jest
indywidualny, romantyczny styl kompozytora. Wpływy stylu brillant
występują także w walcach, charakteryzujących się lekkością i
wirtuozostwem.
Mazurek f-moll op. 63 (1846)
Niezwykle ważne miejsce w twórczości Chopina
zajmują miniatury taneczne. Obok walców, są to głównie mazurki i
polonezy, a także inne tańce o mniejszym znaczeniu (np. écossaises,
bolero, tarantela). Nawiązując do gatunku wywodzącego się z końca
XVIII w., kompozytor stworzył 57 mazurków będących miniaturowymi
arcydziełami muzyki fortepianowej. Stylizował w nich tańce mazurowe
(oberek, kujawiak i mazur), czerpiąc inspiracje z ich rytmiki,
melodyki, budowy i cech tonalnych.
Polonez As-dur op. 53 (1842-1843)
W pierwszych polonezach Chopin nawiązał do
gatunku tańca narodowego, tworzonego m.in. przez J. Elsnera i K.
Kurpińskiego, oraz do stylu brillant. Kolejne polonezy (np. opus 40)
charakteryzuje heroizm oraz tragizm, ostatnie zaś, wielkie polonezy
(opus 44, 53, 61) należą do gatunku poematu fortepianowego, o
wielorakich środkach techniki kompozytorskiej i bogactwie wyrazowym.
Etiuda Rewolucyjna (kompozycja cyklu 1829-1833)
Wśród miniatur nietanecznych Chopina istotne
znaczenie mają 24 etiudy wydane w dwóch zbiorach (osobno skomponował
jeszcze 3 etiudy), w których, obok trudności technicznych i
wirtuozostwa, na pierwszy plan wysuwa się również kantylena,
nowatorstwo w dziedzinie harmoniki i kolorystyka ruchu.
Preludium Deszczowe Des-dur nr 15 (kompozycja
cyklu 1838-1839)
Cykl 24 preludiów we wszystkich 24 tonacjach
stworzył Chopin głównie podczas pobytu na Majorce. Charakteryzują
się one różnorodnością kategorii wyrazowych: od kantylenowego
liryzmu (np. Preludium Des-dur) po burzliwy dramatyzm (Preludium
d-moll). Gatunek nokturnu stworzony przez J. Fielda kontynuował
Chopin w swych 19 nokturnach. Cechuje je ornamentalna melodyka,
wykorzystanie techniki wariacyjnej oraz głównie trzyczęściowa forma.
Pokrewne wyrazowo nokturnom są Berceuse Des-dur i Barkarola Fis-dur.
Nowy gatunek muzyki fortepianowej stworzył Chopin
w 4 balladach. Bezpośrednie inspiracje kompozytora utworami
literackimi (np. balladami A. Mickiewicza) nie są w pełni
udowodnione. Niewątpliwie jednak występuje w balladach zjawisko
narracyjności, wyrażające się m.in. w ciągłości linii melodycznej,
występowaniu silnych kontrastów dynamicznych i fakturalnych (Ballada
F-dur). W scherzach - poematach fortepianowych o rozbudowanych
rozmiarach - Chopin nawiązał do gatunku znanego z muzyki klasycznej
jedynie przez zastosowanie trójdzielnego metrum i formy repryzowej.
Utwory te uzyskały jednak nowe kategorie wyrazowe: demoniczność,
burzliwość (Scherzo h-moll, Scherzo b-moll).
Walc cis-moll op. 64 (1846-1847)
W sonatach Chopin wykorzystał założenia formy
klasycznej, włączając jednak marsz żałobny jako 3. część Sonaty
b-moll oraz komponując finał tej sonaty jako odrębną w swym wyrazie
część o charakterze etiudowym. Pieśni Chopina stały się wzorem
polskiej pieśni romantycznej. Kompozytor wykorzystał w nich teksty
współczesnych mu poetów: S. Witwickiego, A. Mickiewicza, Z.
Krasińskiego, B. Zaleskiego, L. Osińskiego, W. Pola.
Wielka popularność muzyki Chopina, istniejąca już
za jego życia, trwa nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. Muzyka
Chopina symbolizowała w okresie zaborów uczucia patriotyczne, jej
kult znalazł odbicie w powstaniu Międzynarodowego Konkursu
Pianistycznego im. F. Chopina w Warszawie (1927) oraz Instytutu im.
F. Chopina. Od 1946 odbywa się Festiwal Chopinowski w Dusznikach, od
1959 w Mariańskich Łaźniach. W interpretacji wykonawczej utworów
Chopina wyróżniły się rozmaite nurty - do głównych należą nurt
romantyczny oraz klasycyzujący, jednak wielość interpretacji
wykonawczych muzyki Chopina stała się przedmiotem licznych
klasyfikacji. Twórczość Chopina, wyjątkowa poprzez przekazane w niej
bogactwo kategorii wyrazowych i emocjonalnych, wywarła szeroki wpływ
na muzykę romantyzmu i 1. połowy XX w.
Ważniejsze kompozycje Ważniejsze kompozycje (na
fortepian, jeśli nie zaznaczono inaczej; opus 1-65 numerowane przez
Chopina, opus 66-74 przez J. Fontanę):
Polonez B-dur (1817), Polonez g-moll (1817),
Polonez As-dur (1821), Polonez gis-moll (ok. 1824), Polonez d-moll
opus 71 nr 1 (1824-1825), Rondo c-moll opus 1 (1825), Mazurek B-dur
(1826), Mazurek G-dur (1826), Polonez f-moll opus 71 nr 3
(1825-1826), Mazurek a-moll opus 68 nr 2 (1827), Wariacje B-dur na
temat arii Là ci darem la mano z opery W.A. Mozarta Don Juan na
fortepian i orkiestrę opus 2 (1828), Sonata c-moll opus 4 (1828),
Rondo à la Mazur F-dur opus 5 (1826), Polonez B-dur opus 71 nr 2
(1828), Walc E-dur (1829), Walc h-moll opus 69 nr 2 (1829), Walc
Des-dur opus 70 nr 3 (1829),
17 pieśni na głos i fortepian opus 74, Nokturn
e-moll opus 72 (1830), Mazurek C-dur opus 68 nr 1 (przed 1830),
Mazurek F-dur opus 68 nr 3 (przed 1830), Mazurek G-dur opus 67 nr 1
(przed 1830), 3 écossaises opus 72 (1830), Walc As-dur (1830), Walc
e-moll (1830), Polonez Ges-dur (1829), 5 mazurków opus 6
(1830-1831), 4 mazurki opus 7 (1830-1831), Trio g-moll na fortepian,
skrzypce i wiolonczelę opus 8 (1829), 3 nokturny opus 9 (1830-1831),
12 etiud opus 10 (1829-1833), Koncert e-moll na fortepian i
orkiestrę opus 11 (1830), Fantazja A-dur na tematy polskie na
fortepian i orkiestrę opus 13 (1829), Rondo à la Krakowiak F-dur na
fortepian i orkiestrę opus 14 (1828),
Mazurek B-dur (1832), Walc Ges-dur opus 70 nr 1
(1832), 3 nokturny opus 15 (1830-1833), Rondo Es-dur opus 16 (1833),
4 mazurki opus 17 (1830-1833), Walc Es-dur opus 18 (1833), Bolero
a-moll opus 19 (1833), Scherzo h-moll opus 20 (1834), Koncert f-moll
na fortepian i orkiestrę opus 21 (1830), Andante spianato i Polonez
Es-dur na fortepian i orkiestrę opus 22 (1830-1835), Mazurek As-dur
(1834), Impromptu cis-moll opus 66 (1834), Mazurek C-dur opus 67 nr
3 (1835), Walc As-dur opus 69 nr 1 (1835), Ballada g-moll opus 23
(1836), 4 mazurki opus 24 (1834-1835), 12 etiud opus 25 (1835), 2
polonezy opus 26 (1834-1835),
2 nokturny opus 27 (1835), 24 preludia opus 28
(1838-1839), Impromptu As-dur opus 29 (ok. 1837), 4 mazurki opus 30
(1835-1837), Scherzo b-moll opus 31 (1837), 2 nokturny opus 32
(1836-1837), 4 mazurki opus 33 (1837-1838), 3 walce opus 34
(1835--1838), Sonata b-moll opus 35 (1839), Impromptu Fis-dur opus
36 (1839), 3 nouvelles études (1839), 2 nokturny opus 37
(1837-1839), Ballada F-dur opus 38 (1839), Scherzo cis-moll opus 39
(1839), 2 polonezy opus 40 (1838-1839), 4 mazurki opus 41
(1838-1839),
Walc As-dur opus 42 (1840), Mazurek a-moll
(1840), Walc f-moll opus 70 nr 2 (1841), Tarantella As-dur opus 43
(1841), Polonez fis-moll opus 44 (1841), Preludium cis-moll opus 45
(1841), Allegro de concert A-dur opus 46 (1841), Ballada As-dur opus
47 (1841), 2 nokturny opus 48 (1841), Fantazja f-moll opus 49
(1841), 3 mazurki opus 50 (1841-1842), Impromptu Ges-dur opus 51
(1842), Ballada f-moll opus 52 (1842), Polonez As-dur opus 53
(1842), Scherzo E-dur opus 54 (1842), 2 nokturny opus 55 (1843), 3
mazurki opus 56 (1843), Berceuse Des-dur opus 57 (1844), Sonata
h-moll opus 58 (1844), 3 mazurki opus 59 (1845), Barkarola Fis-dur
opus 60 (1846), Polonez-fantazja As-dur opus 61 (1846), 2 nokturny
opus 62 (1846), 3 mazurki opus 63 (1846), 3 walce opus 64
(1846-1847), Sonata g-moll na fortepian i wiolonczelę opus 65
(1846), Mazurek g-moll opus 67 nr 2 (1849), Mazurek f-moll opus 68
nr 4 (1849).
|